Kiedy na WIG20 leje się krew, a na forach inwestycyjnych "ulica" wieszczy koniec świata, ty masz dwa wyjścia. Możesz dołączyć do płaczków i patrzeć, jak twoje portfolio topnieje, albo stanąć po drugiej stronie barykady.

Bessa, korekta, krach – nazywaj to jak chcesz. Dla tradera to po prostu zmienność. A zmienność to pieniądz.

Nie będę ci tu pisał elaboratów o "roli krótkiej sprzedaży w efektywności rynków". To bzdury dla akademików. Ciebie interesuje jedno: jak wyciągnąć cash, gdy kursy lecą na pysk, i nie dać się przy tym wyzerować. Bo gra na krótko (short) to nie jest przedszkole. To poligon, gdzie błędy kosztują podwójnie.

Krótka piłka: Mechanika i Ryzyko

Zasada jest prosta: sprzedajesz coś, czego nie masz (pożyczasz od brokera), czekasz aż cena rąbnie o glebę, odkupujesz taniej i oddajesz. Różnica ląduje u ciebie.

Ale zanim otworzysz szampana, spójrz na matematykę, bo ona jest tutaj bezlitosna.

Gdy kupujesz akcje KGHM (pozycja Long), w najgorszym razie spółka bankrutuje, a ty tracisz 100% wkładu. Boli, ale przeżyjesz. Gdy grasz Short na KGHM, a miedź nagle wystrzeli w kosmos i kurs poleci +200%... twoja strata nie ma limitu. Teoretycznie możesz stracić dom, samochód i nerkę, bo cena może rosnąć w nieskończoność.

⚡ Rzeczywistość vs Teoria: W książkach piszą, że masz Stop Loss. W praktyce, przy nagłym info (np. wybuch wojny czy wezwanie na akcje), rynek otwiera się z gigantyczną luką (gap up). Twój Stop Loss ustawiony na -5% realizuje się na -30%. Witamy w prawdziwym świecie.

Czym handlować na spadkach w 2026? Przegląd "zabawek"

Na GPW mamy teraz całkiem niezły arsenał. Przerobiłem wszystko i oto moja subiektywna ocena.

1. Kontrakty Terminowe (Futures) – Tylko dla dorosłych

Król płynności na Książęcej. FW20 (WIG20) to instrument, gdzie siedzi "grubas" i algorytmy. Mamy też Single Stock Futures na konkretne papiery (CDR, PKO, DNP).

  • Jak to działa: Dźwignia. Wpłacasz depozyt (np. 10%), a obracasz nominałem dziesięć razy większym.
  • Zaleta: Niskie spready i brak ukrytych kosztów finansowania (o ile nie rolujesz serii).
  • Ryzyko: Margin Call. To nie jest instrument typu "kup i zapomnij". Jak rynek pójdzie przeciwko tobie, broker (KDPW) upomni się o dopłatę depozytu w trybie natychmiastowym. Jak nie dopłacisz – tną cię na dole bez sentymentów.
  • Dla kogo: Daytraderzy i Swingtraderzy z żelazną psychiką.

2. Certyfikaty Turbo (Knock-Out) – Kasyno z bezpiecznikiem

Jeśli nie chcesz dostać zawału przez Margin Call, bierzesz Turbo (emitenci: ING, BNP).

  • Mechanizm: Masz barierę Knock-Out. Shortujesz Allegro po 30 zł, bariera jest na 35 zł. Kurs dotyka 35 zł? Game Over. Certyfikat umiera, tracisz zainwestowaną kasę, ale ani grosza więcej. Nie wejdziesz w debet.
  • 💰 Koszt: Spread bywa szerszy niż na kontraktach, a emitent dolicza sobie koszty finansowania do poziomu bariery.
  • ⚠ Pułapka: Luka otwarcia. Jeśli USA w nocy zamknie się -5%, a ty masz Turbo Long, rano budzisz się z niczym. To samo działa w drugą stronę przy Shortach i dobrych newsach.

3. Beta ETF WIG20short – Dla spokojnych głów

To jedyny sposób, żeby zagrać Shorta na IKE/IKZE. Podatkowa tarcza to potężny atut.

  • Jak to działa: Fundusz gra na spadki za ciebie (używając kontraktów). Ty kupujesz jednostkę jak zwykłą akcję.
  • Pro Tip: Nie trzymaj tego w nieskończoność. Przez koszty rolowania kontraktów i bazę, ETF z czasem "krwawi" (tracking difference). To narzędzie na tygodnie/miesiące, a nie na dekadę.

4. CFD (XTB, TMS) – Detaliczna masówka

Brokerzy foreksowi zrobili z shortowania grę mobilną. Klikasz i masz.

  • Zaleta: Możesz wejść za drobne (ułamki lota). Nie musisz kupować całego kontraktu za 50k nominału.
  • Wada: Swap Points. Przetrzymanie pozycji przez noc kosztuje. Często punkty swapowe zjadają zysk szybciej niż rynek się rusza.
  • Dla kogo: Skalperzy i ci, co nie mają kapitału na futures.

Zestawienie: Czym zabić niedźwiedzia?

Krótka ściąga, żebyś wiedział, w co pakujesz pieniądze:

Instrument Dźwignia Czy wyczyścisz konto do zera (i niżej)? IKE/IKZE Mój komentarz
Futures (FW20) Tak, spora TAK (możliwy debet) Nie Najtaniej, najszybciej, najgroźniej. Klasyka.
Turbo Zmienna Nie (tracisz tylko wkład) Nie Dobre, jak chcesz spać spokojnie.
ETF Short ~1:1 Nie Tak Idealne pod hedging portfela emerytalnego.
CFD Do 1:5 Tak Nie Dobre do zabawy, drogie w utrzymaniu (swapy).

Strategie z pola walki (zero teorii)

Jak to rozegrać w praktyce, żeby nie zostać dawcą kapitału?

1. Hedging (Ubezpieczenie, nie spekulacja)

Masz portfel dywidendowy napakowany bankami (PKO, Pekao) wart 100k PLN. Idzie recesja, albo RPP tnie stopy. Nie chcesz sprzedawać akcji, bo stracisz prawo do dywidendy i zapłacisz Belkę. Co robisz? Otwierasz Shorta na FW20 o nominale zbliżonym do 100k (beta portfela). Efekt: Akcje lecą w dół - tracisz na wycenie. Futures leci w dół - zarabiasz na Shorcie. Cash flow się zgadza. Przeczekujesz burzę, zamykasz shorta z zyskiem, akcje zostają.

2. "Sell the News" (Pod wydarzenia)

Pamiętacie premierę Cyberpunka? Klasyka gatunku. Kurs napompowany pod sufit, oczekiwania w kosmosie. Zagranie: Bierzesz Turbo Shorta z wysoką dźwignią tuż przed premierą/wynikami. Ryzyko: Jeśli wyniki będą dobre, wylatujesz na Knock-oucie. Jeśli będą złe (lub "tylko" dobre, a rynek chciał cudów) – następuje realizacja zysków i zjazd. Złapiesz -10% na instrumencie bazowym, co przy dźwigni daje ci +50% w jeden dzień.

3. Pair Trading (Strategia Neutralna)

Uważasz, że Allegro jest przewartościowane, a Dino to solidny biznes, ale boisz się, że cały rynek tąpnie? Zagranie: Long na Dino + Short na Allegro (taka sama wartość pozycji). Efekt: Masz gdzieś, czy WIG20 rośnie, czy spada. Interesuje cię tylko to, żeby Dino radziło sobie lepiej od Allegro. To strategia funduszy hedgingowych – usuwasz ryzyko rynkowe (beta), zostawiasz tylko ryzyko specyficzne (alpha).

Ostatnia rada starego wygi

Nie napalaj się. Shortowanie jest trudniejsze psychicznie niż kupowanie. Rynek akcji ma naturalną tendencję do wzrostów (inflacja, dodruk pieniądza, rozwój). Grając krótko, płyniesz pod prąd.

Złota zasada: Nie łap spadających noży. Najlepsze shorty wchodzą wtedy, gdy trend wzrostowy się łamie (przebicie wsparcia, formacja RGR), a nie wtedy, gdy "wydaje ci się", że jest już za drogo. Rynek potrafi być nieracjonalny dłużej, niż ty pozostaniesz wypłacalny.

Zanim wrzucisz realny hajs, odpal konto demo na XTB czy innym brokerze. Zobacz, jak wycena opcji/certyfikatu zmienia się w czasie rzeczywistym. Dopiero jak poczujesz ten rytm, wchodź do gry. Powodzenia.